Leonardo Da Vinci Meryem’e Müjde, Dehanın İlk Özgün Resmi

tarafından Arthipo | 2 Ekim 2016 | Ünlü Klasik Tablolar

Leonardo Da Vinci Meryem’e Müjde Tablosu

Verrechio’nun yanında son zamanlarını geçiren Leonardo Da Vinci artık ustalık dönemin başlangıcındaydı. Artık fikirlerini başka bir insanın onayını almadan gerçekleştirebilirdi, Leonardo da Vinci Meryem’e Müjde tablosunu bu duygularla başlamış olmalıdır zira bu onun ilk özgün eseriydi. Leonardo da Vinci  Meryem’e Müjde Tablosunu 1472 ile 1474 yılları arasında çizmiştir bir bakıma Meryem’me Müjde onun mezun olma projesidir.

Meryem’e Müjde Leonardo da Vinci’nin tek başına üstlendiği ilk kilise komisyonuydu. Resim Floransa’da çevresinde bulunan  San Bartolommeo kilisesi için tasarlanmıştır. Ayırca resmin sipariş kağıdıyla beraber kullanılan boya ve diğer malzemeler günümüze kadar ulaşmıştır. 1475’ten 1867’ye kadar resim bu kilisede kalmıştır ancak 1867 yılında resim korunmak için Floransa’daki Uffizi Galerisi’ne nakledilmiştir. Leonardo da Vinci’nin Meryem’e Müjde tablosu 78 x 219 cm ebatlarında çizilmiştir. San Bartolommeo kilisinde resmin duvarda bıraktığı dikdörtgen iz hala durmakta ve korunmaktadır.

İncil’de Anlatılan Konu

Meryem’e Müjde resminin konusu, Luka 26-38 bahsi geçen Tanrı ‘nın habercisi Cebrail’in, bakire Meryem’in görüşmesini anlatır: Elizab”et’in hamileliğinin altıncı ayında Tanrı, Melek Cebrail’i Celile’de bulunan Nasıra adlı kente, Davut’un soyundan Yusuf adındaki adamla nişanlı kıza gönderdi. Kızın adı Meryem’di. ²⁸ Onun yanına giren melek, “Selam, ey Tanrı’nın lütfuna erişen kız! Rab seninledir” dedi. ²⁹ Söylenenlere çok şaşıran Meryem, bu selamın ne anlama gelebileceğini düşünmeye başladı. ³⁰ Ama melek ona, “Korkma Meryem” dedi, “Sen Tanrı’nın lütfuna eriştin. ³¹ Bak, gebe kalıp bir oğul doğuracak, adını İsa koyacaksın. ³² O büyük olacak, kendisine ‘Yüceler Yücesi’nin Oğlu’ denecek. Rab Tanrı O’na, atası Davut’un tahtını verecek. ³³ O da sonsuza dek Yakup’un soyu üzerinde egemenlik sürecek, egemenliğinin sonu gelmeyecektir.”
³⁴ Meryem meleğe, “Bu nasıl olur? Ben erkeğe varmadım ki” dedi.
³⁵ Melek ona şöyle yanıt verdi: “Kutsal Ruh senin üzerine gelecek, Yüceler Yücesi’nin gücü sana gölge salacak. Bunun için doğacak olana kutsal, Tanrı Oğlu denecek. ³⁶ Bak, senin akrabalarından Elizabet de yaşlılığında bir oğula gebe kaldı. Kısır bilinen bu kadın şimdi altıncı ayındadır. ^{37 “}

Resimde Kullanılan Figürler Hakkında

Leonardo da Vinci, Meryem’e Müjde resiminde bir takım acemilikler yapmış olduğunu en başından kabul etmek gerekir. Örneğin Meryem Floransa’lı aristokrat bir kadın olarak betimlenmiştir, giysileri dönemin modasını yanıtmaktadır. Meryem’in önünde Rokoko tarzında bir mermer sehpa zenginliğini temsil eden başka bir figürdür, Meryem’in duruşuna bakılırsa şatonun sahibi de odur. Oysa ki Meryem Nasıra’lı çok yoksul köylü bir kadındı. Cebrail de Floransa’lı bir aristokrat gibi giyindiği de eklemek gerekir. Klasik  dönem eserlerinde olduğu görüldüğü gibi kutsal yüce bir konunun arka planınında oldukça önemsiz ayrıntılar görülmektedir. Uzakta bir liman ve daha gerilerde dağlar görülmektedir.

Meryem’e Müjde resmi dikkatle incelendiğinde nesnelerin perspektifin doğrusal bir oranla değişmediği görülür. Bu Leonardo da Vinci’nin bilerek yaptığı  hatalarından biridir ve klasik dönem eserlerinde de sık görülen bir durumdur çünkü klasik dönem eserlerinde ayrıntılar kutsal konunun arka planında kalan sıradan ayrıntılar olarak görülürdü.

Meryem’e Müjde Resmindeki İlginç Ayrıntılar

Cebrail sol elinde, beyaz bir zambak tutmaktadır. Zambak  Yunan mitolojisinde, Zeus karısı Hera’nın Herkül’ü emzirirken memesinden düşen süt damlarının toprağa düştüğü yerde biten çicek olarak betimlenirken Roma mitolojisinde ise denizin köpüklerinden doğan zambağı Venüs’ün bile kıskandığından, ayrıca zambağın vajinaya benzediğinden bahsedilir. Zambak Sümerce Lily’dir ve Lil kelimesinde türetilmiştir, Lil kelimeside nefes anlamı taşır. Zambak günasızlığı ve saflığı temsil eder, Meryem’in babasız bir çocuk doğurmasının onun suçu olmadığı vurgulanmak istenmektedir. Meryem’in önünde duran sehbada Rokoko tarzında zambak figürleri bulunmaktadır.

Leonardo’nun Meryem’e Müjde Tablosuna Hazırlık İçin Yaptığı Çizimler

Leonardo da Vinci, Meryem’e Müjde Tablosu, Kumaş Eskis Çalışması

Klasik dönem eserlerinde ressam ve heykeltraşları giysilere istedikleri biçimleri vermek için kumaşa sulu alçı sürerek dondurdukları bilinmektedir. Olasılıkla Leonardo da Vinci’de benzer tekniği kullanmış olmalıdır. Da Vinci’nin çağdaşı sayılabilecek mimar Vassari teknikten bahsetmektedir. Üsteki resimde Meryem’in giydi elbisenin eteğinin taslak resmini görebilirsiniz.

Meryem’e Müjde Konusu İle İlgisi Yapılan Diğer Tablolar

Meryem’e Müjde, Lorenzo di Credi, 1485 yılında resmi bitirmiştir. Credi, Leonardo gibi Verrocchio’nun çıraklarından biriydi. Resimde Da Vinci ile benzerlikler görülmektedir. Kuvvetle muhtemel resmi yaparken birlikte sıkça ayrıntıları tartışmış olmalıdırlar.

Leda ve Kuğu; Leonardo da Vinci’nin Kayıp Tablosu

tarafından Arthipo | 28 Eylül 2016 | Ünlü Klasik Tablolar

Leda ve Kuğu, da Vinci’nin Kayıp Tablosu

Leda ve Kuğu Leonardo da Vinci’nin kayıp tablosu; böyle bir tablonun varlığı, 1477-1523 yılları arasında yaşamış İtalyan ressam Cesare da Sesto’nun Leda ve Kuğu tablosundan esinlenerek çizdiği reprodüksiyon sayesinde anlaşılmıştır.  Cesare da Sesto bu tabloyu 1510 yıllarında çizdiği sanılmaktadır. Resim ahşap üzerine yağlıboya tekniğiyle çizilmiştir ve 95×75 cm ebatlarındaki eser halen Wilton House Koleksiyonu, Salisbury, Wiltshire, İngiltere’de bulunmaktadır.

 Leda ve Kuğu’nun Hikayesi

Da Vinci’nin farklı eserlerinden biri olan Leda ve Kuğu resmi hiç kuşkusuz Rönesans’ın bütün zerafetini üzerinde toplamaktadır. Tablonun kayıp olması dünya kültür mirası için büyük bir kayıptır. Bu kaybolmanın çok eski tarihlerde gerçekleştiği bilinmektedir, belki yanmıştır, belki bir köşede unutulup çürümüştür.  Cesare da Sesto’nun eğer resmin taklidini çizmemiş olsaydı da Vinci’nin böyle bir resmi olduğunu bilemezdik.

Leonardo da Vinci bazı defalar manastıra koşar ve bir figüre bir iki fırça sürdükten sonra derhal uzaklaşırmış. Bu özelliklerini göz önünde bulundurursak sanatçının resim hakkındaki o ünlü tanımlamasını daha iyi anlarız. Leonardo, resim sanatı için: Resim akıl işidir (La Pittura e cosa mentale) derdi.

Leda ve Kuğu Tablosu’nun Konusu

Leonardo da Vinci Leda ve Kuğu resmini çizerken Helen mitolojisinden etkilenmiştir. Mit bahsi geçen konu şöyledir: Tanrı Zeus (Jüpiter) kuğu şeklini alarak,  bir nehir kıyısında yıkanmakta olan Sparta Kralı Tyndareos’un  güzel karısı Kraliçe Leda’ya yaklaşır, Zeus onunla birlikte olmayı arzulamaktadır. Kuğu kılığındaki Zeus sağ kanadı cüretkat şekilde Leda’nın kalçaları üzerine atmış arzuyla Leda’ya bakmaktadır. Leda ise bu beklenmedik yakınlaşmadan dolayı utangaç bir bir şekilde başını yana doğru eğmiş, karırsız bir haldedir.  Kuğunun boynuna asılı olan taçın sebebi tam olarak anlaşılamamaktadır: Taç bir yücelik işareti olabileceği gibi, bir onurlandırma işareti de olabilir.

Leda ve Kuğu kılığındaki Zeus’un ilişkisinden, dört çocuk dünyaya gelir.  İki yumurta vardır ve iki yumurtdan iki ikiz olmak üzere dört çocuk doğar. Çocuklar kuş ile girilen bir ilişkiden doğduğu vurgulanmak için yumurtadan çıktıkları betimlenmiştir.  Çocuklar, ilk ikizler ölümlü Kastor ile ölümsüz Polluks, ikinci ikizler ölümsüz Helen ile ölümlü Klytaimestra doğar. Dört bebek sazlıkların üzerinde  Kuğu Zeus’la münesabeti sürmekte olan anneleri Leda’yı izlemektedirler. Klasik dönem eserlerine özgü arka planda bir orman ve daha gerilerde gökyüzüne uzanan dağlar (Toroslar) uzanmaktadır.

Leda ve Kuğu Taslaklar

Leonarda da Vinci’nin taslak defterlerinde Leda ve Kuğu ile ilgili siyah mürekkkebli kalemle çizilmiş eskiz çalışmalarına rastlanmaktadır. Çalışma sayfası Hollanda’nın bir liman kenti olan Rotterdam’da bulunan Boijmans van Beuningen Müzesinde sergilenmektedir.

Leda’nın Diz Çökmüş Taslağı

Tablo ile bilgilere kilise kayıtlarında rastlanmaktadır, Kardinal katibi olan 8. Papa Urban’ın yeğeni Cassiano dal Pozzo, Leda ve Kuğu tablosunu 1625 Fontainebleau gezisi sırasında görmüş ve notlarında; Leda’nın çıplak bir şekilde Kuğu tarafından sarılmış olduğunu ve onların yanında yumurtadan çıkmış dört bebek olduğundan bahsetmiştir.

Leonardo da Vinci asıl çalışmaya geçmeden önce bir çok eskiz çizmiştir. İlk çizimlerinde Leda diz çökmüş pozisyondadır ancak sonraki çizimlerinde Leda’yı ayakta çizmiştir. Leda’nın ayakta olan çiziminde daha zarif görünmektedir, ayrıca ayakta duruş pozisyonunda bacaklarının eğiş biçimi Leda’nın şehvetini dışa vurmuştur.

Leda ve Kuğu Eskizi, Mürekkepli kalem, Devonshire Dükü Koleksiyonu, İngiltere

Leda’nın Diğer Taslakları

Leonardo’nun Leda ve Kuğu için yaptığı taslaklar çizimler asıl eserin neye benzediği, sanatçının neler düşündüğü ile ilgili izler taşımaktadır. Aşağıda resimde yer alan ilk taslaklardan birinde Leda’yı daha masum bir şekilde tasvir etmiştir. Kuğu fikri ve baştan çıkarma sahnesini daha sonra düşünmüş olmalıdır. Da Vinci’nin belkide düşünüş biçimini ele veren eskizlerden biridir bu eskiz, en nihayetinde Leda ve Kuğu resmini günahın zarefetine dönüştürmüş, şehvet duygusunun kaynağını gözler önüne sermiştir.

Leda ve Kuğu Mürekkepli Kalem, Leonardo da Vinci Royal Library, Windsor Şatosu, İngiltere

Leda’nın Baş Çizimi Taslakları

Leda Başı Taslağı, Kırmızı Mürekkeple Kağıt Üzere, Royal Library, Windsor Şatosu, İngiltere

Leonarda da Vinci’nin Leda ve Kuğu için yaptığı taslakların sayısı bu tabloyu ne kadar önemsediğini gösterdiği gibi onun ne denli mükemmelliyetçi bir insan olduğunu da ortaya koymaktadır. Da Vinci 1505 yıllarında civarında yani günümüzden tam olarak 500 yıl önce  bir düzine kadar Leda başı taslağı çizmiştir.

Leda’nın Başı Taslağı, siyah tebeşir ve kırmızı  mürekkep kalem, Royal Library, Windsor Şatosu, İngiltere

Leoanardo da Vinci’nin tüm taslaklarında Leda inci uzun, zarif yüzü dikkate çekmektedir. Diğer dikkat çeken bir husus ise Leda’nın saçlarıdır, Saçlar kıvrımlanmış ve hareket halindedir. Leonardo da Vinci’nin bu saç şeklini rastgele çizmiş olduğu düşünmek doğru değildir. Leda’nın saçları bir nehir akıntısına benzemektedir, anaforlar ve dalgalanmalar içermektedir. Belki de sanatçı Leda’nın, Zeus kılığındaki Kuğu ile girdiği günahın onu ve çevresindekileri zor sancılı bir sürece sürekleyeceğini vurgulamak istemiştir.

Leda’nın Başı Çizimi, Kağıt, Mürekkep, Royal Library,Windsor Şatosu, İngiltere

Da Vinci’nin Leda’nın saçlarıyla hayli uğraştığı görülmektedir. Mesala neden saçlar örgülüdür hem de dağınıktır? Leda’nın kaderini örgüsü de böyle kaçınılmaz ve belirsiz midir? Zeus ile gireceği ilişki onun bir günahı değilde kaderi midir? Herşey bir tarafa Leda başına gelenlerden dolayı acınası bir kadın mıdır yoksa yaptığı herşeyin farkında olan arsız bir günah mıdır? Leonardo da Vinci bu noktadan sonrası cevapsız bırakmıştır? Nasıralı İsa’nın dediği gibi “İçinizde hanginiz günahsızsa ilk taşı o atsın”.

Leda Başı Taslağı, Kâğıt, Siyah kömür tebeşir ve mürekkep, Royal Library, Windsor Şatosu, İngiltere

Leonardo Da Vinci Neden Çizimlerle İlgili Kağıda Notlar Yazmaktaydı? Bir Çeşit  Çizim Tekniği mi Geliştirmeyi Amaçlamıştı?

Da Vinci yaptığı resimlerde gerek insan figürleri olsun gerekse hayvan ve bitkiler olsun ya da cansız nesnelerde olsun, çizdiği figürlerle ilgili notlar almıştır. Notlarında Da Vinci’nin bilimsel bir yaklaşımı dikkat çekicidir. İnsanların, hayvanların, bitkilerin özellikleri, deneysel gözlemlere dayanarak incelediği anlaşılmaktadır.

Leda ve Kuğu tablosunda nehir kenarında yer alan bir kaç bitkinin özelliklerinin titizlikle taslaklara yazmış ve bu bitkilerin nasıl çizilmesi gerektiğine dair ipuçları vermiştir. Taslaklarında yer alan iki ayrı hasırotu ile ilgili detaylı bilgiler verilmiştir. Bitkilerin büyüme biçimleri Fibonnaci sayıları ve altın oranla açıklanmaya çalışmıştır.

İki farklı hasırotu bitkisi, Leonardo da Vinci’nin hemen yanlarına Latince yazdığı notlar görülmektedir.

Leda ve Kuğu Tablosu Çizim Hazırlıkları: Akyıldız Soğanı, Ebegümeci,  Sazlıklar Royal Library, Windsor Şatosu, İngiltere