Gotik sanat

Bu yazımızda gotik sanat nedir. Gotik sanat eserleri ve özellikleri konusunu işleyeceğiz.

Gotik sanat nedir ? 

XII. yüzyılın ikinci yarısında Roman sanatı birdenbire değişerek Rönesansa kadar sürecek yeni şekillerde billûrlaşır. Hıristiyan sanatının bu yeni tarzına Gotik diyoruz. Bu kelime önceleri küçük görme için kullanılmıştı. Sonraları bu manayı kaybederek edebiyata girdi. Bununla beraber her bakımdan yanlıştır. Zira bu sanat Got’lardan gelmemiştir. Romantiklerin sandıkları gibi kaynağı Cermen de değildir. Roman soydan olup, Paris dolaylarında doğmuştur.

Gotik sanat hakkında açıklayıcı video anlatım

Gotik sanatı ve Gotik sanat eserlerinin özelliklerinin anlatıldığı .Gotik sanatın tarihine ve  çıkış sebeplerine de değinilen ders niteliğinde bir video

Gotik sanat eserleri

Gotik sanat eserleri nelerdir ? diye bir soru sorulsa herhalde aklımıza ilk gelecek olan , katedrallerdir. Gotik sanatın başlıca eseri katedraldir. XIII. yüz yılda, cemiyet sanki bütün heyecanını ve zenginlikle rini katedrali inşaya, süslemeye harcamıştır. Zengin Roman kiliseleri pa- pasların eseri idi. Gotik katedraller ise Fransız Kırallığının genç ve kalabalık bölgelerinde doğmuştur.

gotik sanat eserleri chartres katedrali

Chartres Katedrali . İki kule arasında sıkışmış ve sivri kemer üslûbunda bir gül ilâve edilmiş üç balanlı Roman tarzında bir kilisedir. Türlü devirlerde yapılmış kuleler külah ile tamamlanmaktadır. XII. yüzyıla ait olan sağdaki kule – önden bakılmak şartiyle – diri, çıplak, emsalsiz bir atılış ile yükseliyor. XVI. yüzyılın başlangıcından olan soldaki kule Rönesans modası ile süslüdür.

Gotik sanat eserleri ve katedraller

Roman kilisesinin yığınından mimarlar  ortaya bir iskelet çıkardılar. Ağırlığın itme kuvvetini ve yönünü belli ederek bu baskıyı kemerlere ve fil ayaklarına aktardılar. Binanın bütünü, böylece dengeye faydalı olan unsurlardan ibaret kaldı. Bu mimarî ağırlığa o kadar hâkim olmuştur ki – Gotik sanatın mucizesi buradadır – bina sanki yükseliyor, uçuyor gibidir. Roman tavanı granitten bir örtü gibi bizi ezer. Gotik tavan ise topraktan fışkırıp, taştan fil ayaklarını ve dayanaklarını gittikçe incelterek, baş döndürücü ölçülere yükselir.

Fransız katedralleri

Büyük Fransız katedralleri XII. yüzyılın sonunda ve XIII. yüzyılın ilk yarısında yapılmıştır. En meşhurları Paris’e komşudur.Paris’teki katedraller oturaklı, ölcü bakımından biraz Roman, bir başkente ve klâsik olmağa namzet bir binaya yakı şır tarzda düzenli dir. «Rens » ise, süslü, monarşinin bay ramlarını kutlamağa hazırdır. Chartres «şartr » sayısız heykelleri ve hiç bozulmamış renkli camlarıyla Saint Louis yüz yılının kusal bir yeridir. Ameins’in sa hanı dünyanın en hafif ve en ışıklı sahanıdır.

Bu katedraller bulundukları şehirlerin karakteristik anıtları olarak kalmışlardır. Uzun geçmişli bu şehirlerin adı geçince XIII. yüzyılın anıtları aklımıza gelir ve bu şehirler ufuktan görülen kiliselerinin manzaraları ile tanılır.

Gotik sanat eserleri Notre dame katedrali

Nötre Dame de Paris « Paris Katedrali»
( Xü. ve Xni. yüzyıllar ) . .Sadeliğin ve dört köşeli plân ahenginin örneğidir. Düz galeriler ve dayanma ayakları, halanları, gülü ve pencereleri tamamiyle saran dört çizgili şekiller meydana getirirler. Eşit iki kule bu dengeyi daha çok belli eder. Mimar cepheyi süslemek için heykeltraştan hiçbir şey istememiştir. Açıklıkların tertibi ve duvarcılığın güzel satıhları süsüne yeter.

gotik sanat eserleri fransa reim katedrali

Reim Katedrali Fransız krallarının resmi olarak taç giydiği katedrallerden biridir. Clovis’in Reimlerin piskopozu, Aziz Remi tarafından vaftiz edildiği bazilika alanına kurulmuştur. 13.yy’ın sonlarına doğru tamamlanmıştır ve 14.yy.da da batı kanadı eklenmiştir.

Avusturya’da gotik sanat eserleri

gotik sanat eserleri avusturya aziz stephen katedrali

Viyananın merkezinde bulunan bu katedral bir çok savaştan kurtulmuş ve şehrin özgürlüğünü sembolize eder.İki eski kilisenin kalıntıları üzerine kurulmuştur ve Avusturya Dükü 4. Rudolf tarafından kabul edilmiştir 14.yy’da. En akılda kalıcı özelliği olan elmas döşemeli çatısı 1952’de eklenmiştir.

Almanya ve Gotik sanatı

gotik eserler almanya köln katedrali

KÖLN KATEDRALİ Almanya’nın en bilinen katedrali aynı zamanda da en ünlü binasıdır. Bir zamanların yüksek binası, hala en büyük ön cepheye sahiptir. Bu ünlü katedral, 4.yy’a ait bir Roma tapınağının olduğu yere inşa edilmiştir. Yapımı 1248de başlayıp, bölüne bölüne 600 yılda tamamlanmıştır. Aziz Peter ve Mary’e atfedilmiştir. Aynı zaman da Köln Katolik Başpiskopozu’nun çalıştığı yerdi.

İtalya ve Gotik sanatı

gotik sanat eserleri floransa katedrali

FLORANSA KATEDRALİ Gotik tarzda inşası 1296 yılında başlayıp 1436da biten katedral, Floransa’nın en güzel yapısı ve sembolüdür. Bazilikanın dış cephesi çok renkli mermerle süslüdür. İtalya’nın en büyük kiliselerinden biridir. Modern çağa kadar, kubbesi de dünyadaki en büyüktü.

İngiltere ve Gotik sanatı

gotik sanat eserleri ingiltere york katedrali

YORK MINSTER
Kuzey Avrupa’daki iki büyük katedralden biri olan York Minster, eski York Şehrinde, gökyüzünü delip geçen bir yüksekliğe sahiptir. Tüm gotik mimari gelişimlerinin yansıması görülebilir burada. Şu anki halinin yapımı 1230 yılında başladı ve 1472 yılında tamamlandı

Gotik sanatın doğuşu ve yayılışı

Gotik in doğuşu 1137-1144 arasında olup özellikleri baş papaz SUGER in Paris yakınlarında st. DENİS de yaptırdığı saray kilisesinde kendi kendini göstermiştir. O sıralarda artık ortadan kalkan karolenjlerden sonra çeşitli karışıllıklar kendini göstermiş; kralların egemen olduğu tek yer ıle- de france sık sık tehdit ediliyordu. Böyle bir ortamda kral VI. Lui nin dostu ve danışmanı suger önemli bir rol oynadı.monarşi ve kilise arasında bir birlik kurdu.

Gotik dönemden önce 8.yy da inşa edilen st.dennis kilisesine gotik özellikler kazandıran suger, onu Fransız ulusal azizlerinin altarı olduğu ve oarad karolenj imparatorluğunun anıları yaşandığı için seçmişti. Suger st.dennis kilisesini dinsel ve ulusal kudreti gösteren ve diğer örneklerinde üstün olan hac kilisesi yapmak istiyordu. Bu düşünceye anlam verebilmek için bu eski kilisenin yapısal özelliklerini değiştirdi.

St. dennis in batı cephesi ve heykelleri bugün oldukça ağır tahribe uğramıştır. Chor un özgün görünüşünden sadece çevre koridoru kalmıştır.

Gotik Bina Planı

Planı incelediğimizde chor un capellalar çelengi, çevre koridoru ve apsisin Romanik hac tipi kiliselere benzediğini fark ederiz. Ancak bu kısımların bu yapıda şaşırtıcı derecede bir bütün içinde kaynamış olduğunu görürüz. Capellalar tek tek durmamakta 2. Bir çevre koridoru oluşturacak şekilde birbirine bağlanmaktadır.

Romanik yapılarda chor da çevre koridoru haç tonozlarla örtülüydü. Fakat st. dennis te sivri kemerli kaburgalı haç tonozla örtülmüştür.bu şekilde tüm plan yeni bir geometrik düzen elde eder. 7 eşit kama ucu gibi kısımlar apsisin ortasından güneş ışınları gibi etrafa açılır. Çifte çevre koridoru birbirinden ayrı mekanlar sırası gibi görülmez;birbiri içine girer. Bu mekanlarda ince sütunlar, sinri kemerler, kaburgalı haç tonozları destekler ve bu mekanları adeta ağ gibi örer. Buradaki formlar ağır ve masif etki bırakır. Oldukça büyüyen pencereler artık duvarlardaki açıklıklar gibi görülmez. Tüm duvar yüzeylerini kapsar.

Tonozların yan basınçları planda kısa kalın oklar gibi gösterilen ağır capellalar arasından ileri taşıyan payandalar ile karşılanır. Ve bunlar apsisin ortasına kadar yönelir. Taş kuruluşunun esas ağırlığını bunlarla taşındığı dıştan anlaşılır. İçte yapı iskeletinin öğeleri göze batmaz. Böylece mekan ferah ve hafif ifade kazanır. Baç papazın kullandığı tek tek hiçbir öğe yeni değildir.çevre koridoru, chor, sivri kemer, kaburgalı haç tonozlar Fransız ve anglonorman romaniğinin çeşitli bölgesel ekollerinden bilinir. Fakat suger bunları ilk kez bu yapıda birlikte kullanmıştır.

11.yy da iktisadi ve siyasi bakımdan şehirlerin önemini arttırması ile patriklerin ve şehirli ruhban sınıfının da önemi arttı. Bu arada sanat etkinlikleri büyük katedrallerde doruğa varırken bir yandan katedrallerin okulları ve üniversite manastırların yerine eğitimin yeri haline geldi.

Gotik sanat eserlerinin özellikleri

Gotik sanatın milliyeti ve dini ?  

Pek muhtemel olarak – çünkü îngilizler, Almanlar da Gotik’in kendi vatanlarında doğduğunu iddia etmektedirler Fransa’da yaratılan Gotik sanat  bütün batı Hıristiyan âlemine yayıldı. Normandiya’dan İngiltere’ye geçerek orada Fransız katedralleriyle yaşıt Durham, Salisburry, Westminster, York, Wels, v.s. gibi güzel katedraller yükseltti. Rhin kıyılarına, Strasbourg’a, Kolonya’ya kadar uzandı. Rhin’in ilerisinde Fribourg’a, Augsbourg’a ve Nurenberg’e Flaman ülkesinde Bruxelles’e, Bruges’e, Anvers’e gitti.

Fransa’nın güneyinde ise Pirene’leri aşarak Burgos’da, Pampeîune’de ve Barcelona’da, Toledo’da muhteşem kiliseler yaratmış ve Seville’e kadar inmiştir.

gotik sanat eserleri burgos katedrali

Burgos katedrali / İspanya Gotik sanat eserlerine güzel bir örnektir. Bakire Mary’e adanmış bir ortaçağ katedralidir. Büyüklüğü dillere destandır. 1221 de yapımına başlandı ve 1567 de tamamlandı. 1919’da Rodrigo Diaz De Vivar (El Cid) ve karısı Dona Jimena buraya gömüldü

Gotik sanatta İtalyan tarzı

Gotik sanat üslubu en çok İtalya’da mukavemet gördü.italya’ya ancak dayanma kemerlerini ,pencerelerini , renkli camlarını, süslü fantezisini bırakarak girebilmiştir. Onun macera seven ruhu kuzey kiliselerine bağlı kalmıştır. İtalya’da Orvieto ( Orviyeto), Siena ( Siyena ), Floransa ve Bologna ( Bolonva ) katedralleri tertemiz ve ölçülü klâsik anıtlardır Gotik mimarî doğduğu toprakların külrengi taşlarına ısınmıştır. İtalya mermeri onun yüzünü değiştiren iğreti bir süstür.

gotik katedraller italya milan katedrali

MİLAN KATEDRALİ Milan meydanında bulunan büyük bir mimaridir. Avrupa’nın en önemli binalardan biridir. 1386 yılında, başpiskopoz Antonio da Saluzza tarafından daha İtalyan tarzıyla inşa edilmiştir. 5 yılda tamamlanmıştır.

Dünyanın en büyük katedrali hangisidir ?

dünyanın en büyük katedrali sevilla

SEVİLLA KATEDRALİ

Büyük Almohad Camii bölgesinde inşa edilen, Sevilla’nın ortaçağ katedrali, güç ve varlığın sembolü olan bir mimari sanat eseridir. 16.yyda tamamlandıktan sonra, dünyanın en büyük katedrali ünvanını Aya Sofya’dan aldı. Şuan hala en büyük katedral ve dünyanın en büyük 3. kilisesidir. Yapımda çalışanlar camiden bazı örnekler almışlardır. Mesela cami minaresi gibi çan kulesi yapmışlardır.