Bilim Nedir?

Modernitenin bir ayağı akıl (rasyonalizm) ise diğer ayağı kesinlikle bilimdir (ampirizm). Bilginin akıl ve bilime dayandığını anlatan/inanan modern dönem insanı, kutsal metinleri ve mekanları bırakarak özgürleştiğini düşünmüştür. Bilim Nedir? Bilim Nedir, Modern Bilimin Özellikleri, Bilimsel Yöntem Nedir? Bilim; akıllı insanın bir faaliyeti olup, onun kurduğu bu dünya diliyle doğayı, dahası bilimin duyusal sınırlarındaki her şeyi açıklayabilecek (modern insan için bilgi anlaşılacak anlamak bir şey olmaktan çok açıklanacak açıklama bir şey) kutsal mabettir.

Bilim Nedir?

Felsefe alanında bilginin deneysel bir kaynağı olduğuna dair görüşler; Bacon, Locke, Hume gibi filozoflarca savunulmuştur. Doğa, bilimsel araştırmalar tarafından ele alınan bir mekan/nesne olarak teolojik bakış açısının, yorumların yerine geçmiş ve bilimsel çalışmalar kilise babalarının tahtını yerinden oynatmıştır. Aynı düzlemden bakarsak, bilim tarihinin modern dönemi olan 16. ve 17. yüzyıllarda ortaya çıkan gelişmeler daha manidardır. Nitekim bu yüzyıllara baktığımızda tamamen bilim insanı olarak görülen Kopernik, Galileo, Newton’ın yanı sıra, filozof kimliği ön planda bulunan Bacon’ı görürüz. Klasik bilim anlayışının terk edildiği, bilim alanında devrimsel dönüşümlerin yaşandığı bu yüzyıllarda, kilisenin merkezinde olan bilgi, bir anlamda kilise duvarlarının dışına çıkmıştır. Örneğin; Ortaçağ’ın dünya merkezli evren görüşü, bu dönemde eleştirilerek güneş merkezli evren anlayışına kavuşmuştur. Bir başka deyişle bilgi,

Tanrı merkezli kaynaklı (Tanrı sözü) olmaktan çıkıp insan merkezli (neden sonuç bağıntılı) bir kimlik kazanmıştır.

Bilimsel Yöntem Nedir?

Bilim, deneysel yöntemle ve neden sonuç ilişkisine bakarak açıklamaya çalıştığı her şeyi, bir doğal durum olarak görür ve bunun temelinde ruhani bir güç kabul etmez. Bilimsel Yöntem Nedir? Dolayısıyla bilim; nesnel bilgiyi sağlayan ve ancak ‘nesne’/’olgu’ alanında varlık gösteren bir faaliyettir. Bunun için bilim, metafiziksel, ahlaki veya değer içerikli bir bilginin doğru olabileceğini, dahası bu alanlara dair bir bilgiyi kabul etmez. En azından doğa bilimleri çerçevesinde düşünüldüğünde böyledir. Bilimin dışında kalan, nesnesi somut olmayan alanlar felsefenin, dinin, metafiziğin ilgi alanındadır ve bu alanlara da bilim, itibar göstermemektedir.

Bilimsel Yöntem Nedir?

Yukarıda adı geçen bilim insanları çoğunlukla doğa bilimleri alanında çalışmışlardır. Bu kişilerin önemleri az olmamakla beraber, felsefi veya toplumsal bilgi bağlamında Aydınlanmanın kökenindeki temel bilimsel yönü ortaya çıkartan, filozof bir kişilik olarak bilim (felsefesi) alanında fikir vermiş Bacon’ı öne sürebiliriz. Bacon’a göre; bilgi için öncelikle ön yargılardan kurtulmak gerekir. Bacon, bu önyargılara neden olarak ‘idolleri öne sürer. Bacon’a göre, insan zihninde dört idol bulunmaktadır. O, “bunların birincisine soy idolleri, İkincisine mağara idolleri, üçüncüsüne çarşı pazar idolleri, dördüncüsüne tiyatro idolleri adını” verir.

Bacon’ın idollere verdiği isimlerle bir bakıma insan zihninde bulunan ve düşünsel ket vurmalara yol açan durumları ve bunun sosyal yönünü gösterilmektedir. Ayrıca, idollerin terk edilmesi gerektiği ve ancak böylece doğru bilgiye ulaşılacağını savunan Bacon, modern dönemin en çarpıcı sözlerinden biri olan ‘bilgi güçtür’ sözüyle, zaten onun bilimsel bilgiye verdiği önemi göstermektedir. Bacon’ın bilgi/bilim açısından önemini belirleyen Harvey’e göre onun bilime/bilgiye bakışı, onu Aydınlanmanın ilk müjdeleyicilerinden biri kılmıştır.

Modern Bilimin Özellikleri

Modern bilimin özellikleri den öne çıkan, onun Aydınlanma sonrası dönemin toplumunu ve yaşamını tamamen değiştirecek yeniliklere götürmüş olmasıdır. Teknolojik gelişmeler ve devamında sanayileşme, kentleşme gibi sosyolojik kavramlar, bilimsel gelişmeler sonucunda olgunlaşmışlardır. Modern dönemi bu kadar etkileyen bilim şu özelliklere sahiptir:

1.  Gerçeklik tüm heterojen görünümüne rağmen homojendir; o bir kozmostur; akla uygun bir yapısı vardır; bilimin görevi, gerçekliğin bu rasyonel yapısını gözlem/deney yoluyla ve evrensel doğa yasalarını bularak ortaya koymaktır.
2. Gerçeklik mekaniktir; doğada her şey bir makine düzeni içinde işler.
3.  Gelecek ve gidişat bellidir; çünkü doğaya hakim olan yasalar gelecekte de geçerli olacağından, olacak olanı şimdiden tespit etmek mümkündür ve bu husus, bilimin ön deyiler de bulunma ve önceden bilme imkanına sahip olması anlamına gelir.
4.  Bilim nesneldir; özne olarak gözlemci, nesne karşısında nötrdür ve nesneden kesinlikle ayrı durur; özne ile nesne arasında kesin bir mesafe vardır ve özne nesnesine her türlü teorik kabullerden arınmış olarak çıkabilir.
5.  Bilimin elde ettiği sonuçlar evrensel ve zorunludur; çünkü tam bir nesnellikle, deneysel ve matematiksel bir yoldan elde edilmiştir.

Bilim Nedir, Modern Bilimin Özellikleri, Bilimsel Yöntem Nedir?

Modernite, Postmodernite ve Bauman, Mehmet E. Şimşek, Belge Yayınları