Astar Boya Hazırlama

Astar için çeşitli malzemeler kullanılmaktadır. Biz bunların içinde en iyi olanlarının formüllerini vermekle yetiniyoruz. Bu formülleri vermeden önce, astar boyası için kullanılan maddeleri burada saymamız doğru olur: Bu iş için yapıştırıcı madde ve aralan doldurucu maddeler yani tutkal ve söndürülmüş alçı kullanılmaktadır. Boya olarak bilhassa çinko beyazı kullanılır. Ressamın kendi hazırladığı tuval dışandan fabrika malı olanlardan daha iyidir.

Astar Boya Hazırlama Malzemeleri

Astar için kullanılan zamklar: Sıcak tutkal, kemiklerden elde edilmiş bir zamk olup bir yumurta beyazı maddesidir. Sıcak tutkalı yaparken, tutkalın kaynamaması iyidir. Aksi takdirde tutkal yapıştırıcı özelliğini kaybeder. Soğuk tutkalın, yani kazeinin astar yapmada, bilhassa artistik çalışmada yağlı boya tekniğinde yer almaması gerektiğini bilmek faydalıdır. Jelatin de astar yapmada kullanılır. Bilhassa tebeşir astar yapmada (1 İt. su, 50 gr. jelatin) şeklinde kullanılır. Bu formülü, sıcak tutkalın yerine kullanabiliriz.

Astarda kullanılacak doldurucu maddeler: Bu madde söndürülmüş ve özellikle öğütülmüş olan alçıdır. Bu tebeşir tozu ne kadar beyaz ise o kadar iyidir. Fakat lapa haline getirirmiş olan tebeşir, toz halinde olandan daha iyidir. Bir de tabiî alçı vardır ki (sulu saçyağı kirecidir), bu alçı piyasada satılmaktadır ve bâzı ressamlar bunu tutkalla karıştırdıktan sonra kullanmaktadır.

Doerner alçılı astar boyanın daha çok tahtadan olan resim yüzeylerinde kullanılacağını yazıyor.

Bazı ressamlar kili dahi bu işte kullanmışlardır. Fakat sonradan, pul pul olup döküldüğünden burada tavsiye etmiyoruz.

Mermer tozunu Prof. Welhten’in tavsiyesine göre astar için kullanabiliriz. Esasen eski İtalyan üstadları tarafından kullanılmış bir şeydir. Pompei’de de boyaların içine karıştırılmıştır.

Örtücü astar boyalar

Yukarıda adlarını andığımız maddeler doldurucu olduklarından boyayıcı bir özelliğe sahip değildirler. Bu yüzden astar yapmak için boyayıcı fakat örtücü olan boyalar kullanılmalıdır. Örtücü boyalarla yapılmış astar, resim boyalarının ışıklılık kudretlerini artırdığı gibi resmin uzun ömürlü olmasını temin eder.

Çinko asidi (çinko beyazı) astar için en iyi beyaz boyadır. Bu boyanın üç çeşidi vardır. Bunlar; (Rotsiegel: «kırmızı damgalı», WeissiegeJi: «beyaz damgalı», Grünsiegel: «yeşil damgalı» dır ki, astar için kırmızı damga çinko oksidi en iyisidir. Yumuşak ve hemen her men zehirli olmıyan sağlam bir beyazdır.

Titan beyazının, kapatıcı, sağlam ve zehirli olmıyan bir özelliği vardır. Bayer fabrikasımn. imal, ettiği çeşidi gerçekten en iyisidir.

Litopon beyazı, maalesef bu beyazın piyasada çoğunlukla pek kötüsü satılmaktadır. Işıkta kararır. . Bu çeşidin astarda kullanılmaması lâzımdır. Litoponun ışıkta kararmıyanı da vardır. Bu çeşit astar boyada kullar nılabilir.

Kurşun beyazı (kremser weis) çok kapatıcı olmak-, la beraber çok zehirlidir. Ayrıca, dökülmesi ve tozların sağa sola dökülmesi çok tehlikelidir. Eski felemenk iraİM samları alçı astara 1/3 nisbetinde kurşun beyazı koyuyorlardı.

Alçı yahut tebeşir astar: Emici ve yağsız yapılır. Atmosferi olan derin tonlar ve mat renklerelde edilmesine yarar. 70 gr. sıcak tutkalı bir litre içinde hallettikten sonra, gerilmiş olan bezin üstüne ince olarak sürülür. Kuruduktan sonra astar çekme yapılır. Fakat tutkallı su çekilmiyebilir de.

Bir ölçü tabiî alçı yahut tebeşir Bir ölçü çinko beyazı (rotsiegel)

Bir ilâ üç ölçü su ile karıştırılır ve iyice halledilir. Buna hafif ıslatılmış sıvı olarak tutkallı su ilâve edilir (bir ölçü). Ve ateş üzerinde su banyosu içinde, yani başka bir kabın içine konarak ısıtılır ve karıştırılır.

Fırça ile tuvale astar çekerken çabuk ve ince sürmelidir. İkinci defa astarı çekmek için kuruması şart değildir. Bir çeyrek saat sonra ikinci kat derhal çekilebilir. Alçı ile yapıjan astar daha çok spatül ile çekilmeye müsaittir. Tebeşir ile yapılan astar ise bez tuval içindir. Astarı çok ince sürmelidir. Öyle ki bezin dokusu kaybolmasın. Tuvale sürülen astar boya iyice kuruduktan sonra zımpara ile perdahlanmalıdır.

Astar Boya Nasıl Hazırlanır ?

Eğer tuval üzerine sulu boya ile bir başlangıç yapılacak ve sonra da yağlı boya ile çalışılacak ise, o zaman tutkalla yapılan astarın tekrar su ile erimemesi için astar boyasının içine konulan tutkalın onda biri kadar şap ilâve etmek gerekir. Bu suretle astar artık hiçbir suretle su ile eritilemez bir hale gelir. Şapın fırça izlerini meydana çıkarma özelliği vardır ki, bu bakımdan boyalarla da kullanılabilir. Fakat ultramarin’in rengini aldı- . ğmdan bu renkle kullanılmamalıdır. Onun yerine aynı işi formalin görür.

Ayrıca, dikkat edilecek husus, eğer astar boyası artacak ve saklanacak ise ,o zaman şapı veya formalini tutkallı suya astar yaparken koymak tavsiye edilmez. Bu takdirde tutkallı suya boya karıştırılmadan biraz önce koymak doğru olur. Formalin, astara % 4 oranında konmalıdır. Yalnız formalin kokusundan dolayı belki biraz rahatsız edici olabilir. Bunun için % 2 konabilir. Fakat az geleceğinden gene takviyesi gerekir. Bazan bu yanm tebeşir astara bal, arap zamkı, gliserin gibi maddeler ilâve ederler ki, bu astar için zararlıdır. Çünkü bu maddeler tuval bezinin nem kapma kabiliyetini artırırlar.

Yağsız astarlı tuvaller, boyayı biraz da bünyesine çekeceğinden daha sağlam olur.

Astarın izole (tecrit) edilmesi: Yarım alçı yahut te- beşir astarın izole edilmesi için sulu tutkal, yumurta ve kazein emilziyonları sürülür. Kazein 1/3 oranında su içinde eritilerek sürülür. Tutkallı ise gene 1/3 oranında olması gerekir. Tecrit maddeleri içinde en iyisi, sakız yahut beyaz reçine 1/2 oranında terepentin içinde halledilmiş olamdır. Bir de ispirto içinde eritilmiş jellak vardır. Bir ölçü jellak ,iki ölçü ispirto içinde (yakılan ispirto) eritilir. Ama bu karışım çentikli bir şekil aldığından bundan kurtulmak için bir miktar hint yağı ilâvesi ile onun bu sakıncası ortadan, kaldırılır.

Yarım yağlı tempera astar boya hazırlama

Tebeşir ,astarda olduğu gibi ilk önce,

70 gr. tutkal, bir litre su içinde halledilir. Bu tutkallı suyun sürülüşünden sonra, aynı ölçü üe tebeşir tor zu (bir ölçü) aym ölçü ile çinko beyazı (bir ölçü) aynı ölçü ile suda bırakılmış tutkallı su (pıhtı halinde) (bir ölçü) bütün bunlar birbirleriyle iyice karıştırılır. Bundan sonra marangoz tutkalının yapılışı şeklinde ikinci birkap içinde ısıtılarak yavaş yavaş içine damla damla ; pişmiş bezir ilâve edilir. Pişmiş bezirin ölçüsü değişik-> tir. 1/3, 1/2, 2/3. Oran arttıkça astar karışımın içine, damla damla su katılır. İlâve edilecek su miktarı bir öl-1 çüyü bulur. Bu astar boyası iki, ya da üç ince kat sii- _: rülebilir.

Kazein astar: Tahta yahut mukavva üzerine yapılar bilir. Kâğıt üzerine de olabilir. Fakat bez üzerine yapıl- j, ması doğru olmaz. İlk sürüş:

1 ölçü kazein, 3 ölçü su içinde eritilir ve tuval olacak satha emdirilir. Bundan sonra;

1 ölçü tabiî alçı

*1 ölçü (rotsiegel) çinko beyazı iki ölçü su içinde halledilir. Bundan sonra, içine bir ölçü su ile halledil- , miş kazein katılır. Bu karışım yarım saat ara ile üç | kat ince olarak çaprazlama sürülür. Bu karışıma aynı şekilde toz boyalarda karıştırılabilir.

Yağlı astar:

70 gr. tutkal, 1 İt. su.

Bu karışım tuvale sürüldükten ve kuruduktan sonra tutkallı su, alçı veya tebeşir, ayrıca çinko beyazı aynı ölçülerde olmak üzere kariştınlır. 1 ilâ 1/2 yahut iki ölçü pişmiş bezir yukarıda yapılmış olan karışıma ilâve edilir. Her sürülmeden sonra bir spatül ile tuvaldeki fazla astar alınır. Bu astar karışımı fazla yağlı olduğu için tuvale mümkün mertebe ince sürülmesi gerekir. İlk önce sürülen tutkallı su, istenirse sürülmiye- bilir de. Yağ az olursa daha iyidir. Yağlı astarın iki hafta bekletilmesini Doemer tavsiye etmektedir. Hatta daha fazla bekletilirse daha iyi olur.

Eğer astar fazla yağlı ise ve boyayı iyi almazsa bu takdirde tuvalin sathı soğan yahut patates ile ovulur. İspirto da aynı işi görür.

İyi bir astar boya nasıl olmalıdır

Piyasadaki yağlı astar ile yapılmış olan tuvaller iyi değildir. Çünkü fabrika, malının uzun zaman depoda kalmasını hesap ettiğinden ve daima müşteriye göstermek için açılıp kapatıldığından ince, kırılmayacak şekilde olmasını temin etmek zorundadır. Bundan dolayı kurumayan yağlar, sabun gliserin gibi maddeler ile astar maddelerini takviyesi gerekmektedir. İşte bu ilâveler resim için bir tehlike teşkil etmektedir. Hazır tuvallerde boyaların zamanla bozuldukları ve üzerlerine yapılan resimleri çatlattıkları tesbit edilmiştir. Bunun da sebebi astar içine, tuvalin daima yumuşak kalması için konulan pamuk yağı ve ham linolin’dir. Böylece tuvalin sert bif şekilde kurumasının önüne fabrika geçmiş olmaktadır. Bu özellik de iyi bir tuvalin özelliği değildir.

Bunların yanında renkli astarlar da vardır. Bunlar 1 yarım alçı astar üzerine renkli reçineli esans ile yapılan glase boya sürülerek elde edilir. Vernikli tempera da bu işi görmektedir