Resimde Kompozisyon
Bu yazımızı, Resimde kompozisyon nedir. Resimde kompozisyon İlkeleri, Resimde kompozisyon unsurları ve Resimde kompozisyon çeşitleri nelerdir. Resimde kompozisyonda dikkat edilecek noktalar.Resimde kompozisyonun koşulları ögeleri konularına ayırdık .
Resimde kompozisyon nedir
Resimde kompozisyonun manası asrın ikinci çeyreği içinde daha genişlemiştir. Eskiden, kompozisyon kelimesi, içinde figür bulunan resimlere denilirdi. Şimdi ise, kompozisyondan anlayacağımız , resmin bünyesinde bulunan unsurların düzeni anlamındadır.
Resimde Kompozisyon İlkeleri
Resimde kompozisyon oluşturmanın ilkeleri olarak ;
- GÖRSEL RİTM
- ZITLIK
- EGEMEN NOKTA / ODAK NOKTASI
- HAREKET
- PERSPEKTİF
- AÇIK KOYU
- BOŞLUK DOLULUK
- DENGE
- BİRLİK BÜTÜNLÜK
- DOKU
- EKONOMİ:
gibi nitelikler sayabiliriz .Bu maddelerin detaylı açıklaması için BURAYA TIKLAYINIZ
Günümüzde Resimde kompozisyon
Günümüzde sanatçılar, böyle bir alt dokunun resim için yeteceği fikrindedirler. Mademki bu siyah beyaz lekeler de kuru resmin esasıdır, öyle ise ayrıca bu sanatçı buluşunu tabiat şekillerine neden âlet etmelidir.
Kompozisyonun esası olan bu alt doku tabiatla ilişiği olmayan bir şeydir. Bu tamamen sanatçının bulacağı bir şeydir. Bu bakımdan ister eski resimler olsun, ister yeni resimler olsun hepsinin birleştiği nokta, işte bu soyut, leke düzenidir. Portre veya natürmort, peyzaj veya figürlü kompozisyonun unsurlarını işte bu lekeler düzeni içine yerleştirmek gerekir. Böyle olunca son zamanın soyut ressamları ile eski üstatların aynı noktada birleştikleri açık olarak ortaya çıkar.
Kompozisyon dokusunu açıklarken vardığımız sonuç, bu dokunun doğa dokusuna tamamen yabancı bir yapıda olduğudur. Buradan da sanat formunun tabiat formuna benzemediğini ve tabiat formuna yabancı olduğu esasım çıkarabiliriz. Bundan dolayı «Tabiat kendi formunu kendi gayeleri için, sanat da kendi formunu kendi gayeleri için yaratır.» sözünün neden söylendiğini anlamış oluruz,
Resimde Kompozisyon unsurları
Tabiat formunun sanat formu olmadığı, yukarıda verilen bilgilerle anlaşılabilir haldedir. Bunun birçok örnekleri araştırılırsa kolayca bulunur. Şimdi sanatta yaşayıcı unsurlar nasıl bulunur.; Bunu araştıralım. Bir şeyden başka bir şey bulabilmek için o şeyi mümkün olduğu kadar parçalamak esası, bugünün ilmi bir araştırma sonucudur.
Yani nasıl pamuk taranır eğrilip bükülür, iplik olursa ve iplikten de , kumaş yapılırsa, ilk olarak bir maddeyi parçalayıp ondan yapılacak şeyin birimi çıkarılır. Böylece pamuk kumaş olur ve bu sonucun, pamuğun ilk hali ile hiçbir ilgisi yoktur. Daha esaslı örnekler verilebilir. Hattâ biz diyeceğiz ki, bir şeyi mümkün olduğu kadar parçalayınız, o oranda yaşatıcı, kuvvetli unsurlar elde edeceksiniz.
Patlıcandan bir yemek yapılıyor. Bu nasıl bir parçalanmadır. Tasavvur ediniz. Ondan sonra bu yeniyor. Ağızda dişlerle tekrar parçalanıyor. Midede bu parçalama devam ediyor ve çeşitli organik ameliyelerden sonra I meydana gelen şey kandır. Ve kanın ne derece yaşatıcı bir unsur olduğu açıktır, işte sanat eseri için de bu parçalama böyleşine gereklidir. Hiç şüphe yoktur ki, bu : parçalama ilimde bilgi işi, sanatta da bir sezgi işidir.Unsurlar ortaya çıktıktan sonra bu unsurların birbirleri ile ilişkileri doğmakta ve sanatçı terkibe doğru gitmektedir.
Bu unsurlar ortaya çıktıktan sonra, sanatçı bu unsurların istediği tablo düzenine gitmek zorundadır. Romancı nasıl eserini muayyen bir yerine geldikten sonra artık kahramanlarına kendi istediği sözleri söyletemez ve eserin istediği yol istikametinde kahramanlarını konuşturmak zorunda kalırsa ressam da ortaya çıkan tablo unsurlarının istediği tablo düzenine gitmek zorunluğunda kalır. Resmin kompozisyon atmosferi belli olduktan sonra, sanatçı bu hava içinde yaşar gider.
Resimde Kompozisyonun Temel Unsurları
GÖRSEL RİTM : Ritm, bir sanat yapıtıyla aramızda psiko-fizyolojik anlaşma yaratmak için yinelenen devinimler düzenidir. Devinim ikiye ayrılır.
• Doğal devinim ( Örneğin, yontunun devinimi )
• Plastik devinim ( kitlelerin üç boyutla bir yüzeyde yarattığı ışık – gölge kontrastlarından doğar )
Ritm çeşitli yönlerinde, çeşitli büyüklükte, yinelenen dominant devinimlerin birbiriyle kontrast uyuşumudur. Bir yapıtta çoğunlukta olan devinimlere dominant devinim denir.
ZITLIK : ( Karşıtlık, çelişki ) Evrende her şey karşıtlıklar dengesi içindedir. Resimde de böyledir. Ölçü zıtlığı, aralık zıtlığı, renk zıtlığı, doku zıtlığı, üslup zıtlıkları, ilgi topladığı ve canlılık yarattığı için önemlidir.
EGEMEN NOKTA / ODAK NOKTASI : Bir kompozisyonda kullanılan ögeler birbiriyle karşılaştırıldıklarından genelde bir denge hissedilmiştir. Denge simetrik, asimetrik denge olarak iki türlüdür. Örneğin, insan vücudu simetriktir. Asimetrik denge, farklı görsel ağırlıktaki ve çekicilikteki ögelerin düzenlenmesiyle oluşturulur.
HAREKET: Resim, bir şekilde temanın odak noktasıdır. Seyirciye vermek istediğimiz mesajı taşıyan nesnelerin fonksiyon birliğinin bulunduğu yerdir. Yani resmin ana eksenidir. Genellikle resim, soldan ve aşağıdan başlar. Resmin ana ekseni de sol ve alt taraflarda oluşur. Ama bu bir kural değildir. Bu ana ekseni, seyircinin dikkatini yoğunlaştırmak için koyu ve açıklar kullanarak oluşturmalıyız.
PERSPEKTİF: Derinlik de diyebiliriz. Renk ve çizgi perspektifi olarak ele almalıyız. Perspektif, aynı düzlem üzerinde bulunan nesnelerin bakış noktasına olan uzaklığına göre: gerçek boyutluluk ve gerçek renklerinden daha büyük, daha koyu, daha küçüak ve daha açık görünmesidir.
Siyah beyaz çerçevesi içerisinde figürleri tonlayarak; yakındaki figürleri koyu ve büyük, uzaktakileri küçük gri ve kağıdın beyazlığını arayacak şekilde boyamak suretiyle perspektifi oluşturabiliriz. Mekanın açık alan ya da ufuk çizgisinin vurgulanması ile resimde derinlik sağlanmış olur.
AÇIK KOYU:
Değerlerin derecelendirmesidir. Koyu ve açığa giden değerler sonsuzdur. Nesne hangi renkte olursa olsun, mutlaka üzerinde koyu ve açık tonlar vardır. Koyu ve açık tonların resmimize katkıları fazladır.
BOŞLUK DOLULUK: Resimde boşluk ve doluluğu birbirine göre dengelenmelidir.
DENGE: Resimde figürlerin birbiriyle ilişkisi ve yer çekimiyle bağlantısıdır.
BİRLİK BÜTÜNLÜK: Figürlerin birbiriyle iletişimi ve etki-tepki uyumuna denir. Uyumsuzluklarda uyumu denemek mümkündür.
DOKU: Her nesnenin kendine ait özelliği ve fonksiyonu yani nesnenin kendine özgü doğal eylemi vardır. Resmin seyirciye çok yakın olduğu yerde kullanılan nesne veya figürlerle onların fonksiyonu ve dokusunu açığa çıkartmalıyız. Estetik görünümü ve iyi bir kompozisyon kurgusu olsada uzaktaki figürün dokusal özelliklerine girmeyiz. Sadece hareketi verir belirgin özellikleri çizeriz.
EKONOMİ: Sade ve öz anlatım diyebileceğimiz resimdeki ekonomi unsuru; yaptığımız resimlerle şiir gibi verilmek istenen mesajın en etkili ve en kısa yoldan anlatımıdır.
Görüldüğü üzere resimde kullanmaya çalıştığınız bütün kurallar, bir bütünün parçaları şeklinde olup, hepsi içerik olarak aynı olsalar bile, birbirini tamamlayan unsurlardır.
Resimde Kompozisyonun Diğer Unsurları
Kompozisyon kurallarını çevreleyen, resmimize estetik değerler kazandırabilecek yardımcı unsurlar şunlardır:
1. HAREKET DEĞİŞİKLİĞİ: Bir hareket ve fikrin hakimiyetinin belirginleştirilmesi.
2. ELEMANLARIN DEĞİŞİKLİĞİ: Şekillerin farkının ortaya çıkarılması.
3. ÇİZGİ DEĞİŞİKLİĞİ: Doğru, eğri değişikliği ve bunlardan birinin ritminin vurgulanması.
4. ŞEKİLLERİN DEĞİŞİKLİĞİ: Üçken kare ve yuvarlak değişikliği ve bunların birinin hakimiyetinin belirtilmesi.
5. ALANLAR: Büyük küçük değişikliği ve bunlardan birinin hakimiyetinin belirginleştirilmesi
6. YÖNLER: Yatay dikey hareketlenme ve bir direksiyon hakimiyetinin açığa çıkartılması.
7. DEĞERLER: Açık koyu değişikliği ve bunlardan birinin hakimiyetinin belirtilmesi.
Bu unsurlar, kompozisyonda tam anlamıyla birinin diğerine baskın olması bakımından kontrast oluşturur ve uyumsuzluğa uyum yüklememizi sağlar.
Kısacası, çizdiğimiz resimde;
1. Nesneleri birbirinden ayırırız.
2 Resimde vurgulamak istediğimiz yeri, seyircinin görmesini sağlarız.
3. Nesneyi açık ve koyu tonların kullanımıyla daha çarpıcı gösteririz. Böylece resmimizdeki nesne daha iyi anlatılır, biz de nesneyi daha iyi kavrarız.
4. Kişinin kendi tarzını sunmasını kendine ait dokusal özelliğiyle ortaya koymasını sağlarız.
Resimde kompozisyonun koşulları
Manzara, natürmort veya figür resminin de kendi başına «kompozisyon» sayılması için sanatçının, dış gerçeğin sadık kopyasından az veya çok uzaklaşmış olması gerekir, çünkü kompozisyon sanatı, dış gerçeğin geçici ve tesadüfi görünümlerini, insan zihninin tasarladığı ve geometrinin açıkladığı bir evrensel düzene göre ayarlamak demektir.
Mesela, yatayla dik açı yapan bir düşey, hareketsizliğin, köşegen ise hareketin ideal işaretleridir. «Abstre» veya soyut denen ressamlar, dış gerçeğin görüntüleriyle doğrudan doğruya ilişkisi olmayan, birtakım plastik unsurların birleşimine dayanan eserlerini bu ilkeye göre hazırlarlar.
Resimde kompozisyon çeşitleri
Resimde kompozisyon çeşitlerini ;
- Dikey kompozisyon
- Yatay kompozisyon
- Üçgen kompozisyon
- Çapraz kompozisyon
- Kademeli kompozisyon
- Diyagonal kompozisyon
- Kavisli kompozisyon
- Zıt-eğri kompozisyon
- Helezonik kompozisyon
- Dengeli kareli kompozisyon
- Yıldız kompozisyon
olarak ayırabiliriz.
Bu yazımızda Resimde kompozisyon ve tanımı. Resimde kompozisyon hazırlama İlkeleri, Resimde kompozisyon unsurları ve Resimde kompozisyon çeşitleri. Resimde kompozisyonun koşulları ögeleri konularından bahsettik .Yeni yazılarda buluşmak dileği ile .