Rokoko Akımı
Rokoko akımı konusunu işlemeden önce Barok dönemini ,barok mimari ve resimleri incelemek gerekir dersek yanlış olmayacaktır. Rokoko ,kendisinden hemen önce gelen , ya da diğer değişle doğuşuna ortam hazırlayan ”Barok” tanınmadan üzerinde pek de fikir yürütülmemesi gereken bir sanatsal akımdır .
Rokoko akımı nedir ?
Barokun son aşaması olarak değerlendirilen rokoko ile Roman sanatından bu yana olan üslupsal gelişim, yani arkaik, klasik ve barok üslup aşamaları biter ve böylece tüm monarşik dönemlerin tarım ekonomili sanatları son bulur. Çünkü 1789 Fransız İhtilâli yalnız Avrupa barok saray saltanatını sona erdirmez, aynı zamanda parlamenter, endüstriyel ekonomili bir yeni
Rokoko akımı mimarisi
Barokun son dönemini içeren Rokoko’da, duvarlar ve tavanlar “ROCAILLE” denen midye kabuğu biçiminden esinlenmiş bir süsleme örgesi yanında, kabartma olarak biçimlenmiş meyveler, çiçekler ve salkımlarla süsleniyordu. Ayrıca asimetrik bir duvar düzeni de benimsenmeğe başlanmıştı. Duvarlara bol yapraklı ağaçlar arasından bakan hayvan resimleri yapmak da moda haline gelmiştir. Rokoko döneminde yapılan küçük kasırlara EREMITAGE ya da SANSSOUCI gibi adlar verilmiş ve çok sevilmiştir.
Rokoko akımı nasıl doğdu ?
XVII. yüzyılın sonuna doğru, Hollanda’nın denizlere olan egemenliği sona erince, resimde görülen bu büyük hamle de birden donup kalır. Buna karşılık Fransa’da ROKOKO denen ve saray ile soyluların yaşamım yansıtan bir resim sanatı ve dekorasyon türü ortaya çıkar. ANTOINE VVATTEAU, genç kadın ve erkek çapkınlığının, sevgiliye söylenen serenadların zarif, sahte dam-kavalye inceliği ve züppeliğinin, kırsal atmosferde ve saray bahçelerinde, fakat daha çok kuytu yerlerde geçen gizli, mahrem davranışların ve zarif elbiseli kadın ve erkeklerin katıldığı bayramların, baloların ressamı olmuştur.
Rokoko resimlerinin konuları, soylular tarafından ressamlara bizzat verilmiştir. Rokoko resmi, genel olarak aristokratiktir ve bu özelliği ile tüm Avrupa saraylarında büyük ilgi görmüştür, öyleki, YVatteau adına, öldükten sonra bayramlar bile düzenlenmiştir.
Rokoko akımı ve İngiltere
İngiltere’de de Van Dyck’ın yaptığı resimlerin yarattığı okul, ilk kez bu dönemde, yerli olduğu halde ün yapan ressamların ortaya çıkmasını sağlar. REYNOLD ve THOMAS GAINSBOROUGH, Van Dyck‘ın resimlerinden çok şey öğrenmişlerdir. Bu iki ressam da, Van Dyck gibi İngiliz sosyetesinin kişilerini resmetmişlerdir ve rokoko resminin İngiltere’deki örneklerini vermişlerdir.
Rokoko akımının İngiltere’deki temsilcilerinden Thomas Gainsborough’un Harvest vagon adlı eseri
Rokoko akımı ve İtalya
Rokoko resminin diğer ressamları arasında İtalyanlar da yer alır. Ancak onlar artık öncü değildirler, özellikle politik yönden gücünü yitiren Venedik Cumhuriyeti’nin henüz zengin kişilerinin kanal eğlencelerini ve bu kentin resmi bayramlarını resmeden CANALETTO ve GUARDI, gene bu kentten genel görünümler de resmetmişlerdir. Bu kente gelen özellikle büyük elçiler, Tiepolo adlı bir ressamın yapıtlarına büyük ilgi göstermişlerdir.
Tiepolo’ya ait bir eser . ”apollo in his sun chariot driving beatrice”
Böylece Avrupa’nın hemen birçok sarayında görevlendirilen bu ressam, inanılmaz bir süratle duvar ve tavanları sayısız figürlerden oluşan kompozisyonlarla doldurur durur, öyle ki, Almanya’ dan Madrit’e değin birçok saray ve kilise için siparişleri üstlenir. Süratli, yüzeysel, süslü, dolaylı olarak çok dekoratif, ezbere bir figür resmini, tüm Avrupa’ya bir Venedik anısı gibi yayar durur. Ve Tiepolo ile barok-rokoko resmi söner. O, tüm kilise ve sarayların tavan ve duvarlarını, göklerde uçan, bulutlar arasında dolaşan figürlerin yer aldığı kompozisyonlarıyla âdeta dış dünyaya açar ve mekânlarını sınırsızlaştırır. Bu nedenle onun kompozisyonları, tavanları göğe açık bir pencere haline getirmiştir.
Rokoko akımı ve ispanya
Rokokonun ispanya’daki temsilcisi olarak, ancak ilk resimleriyle Francisco GOYA gösterilir. Goya, yaptığı İspanyol sarayının ve soylularının portrelerinde, âdeta onları eleştiren, hicveden bir tutumunu da resmetmiştir. Hatta onlarla alay eden bir hava sezilir kral ailesinin tüm kişilerini yansıttığı bir kompozisyonunda. Yaptığı ilk dönem resimlerinde hafif, yüzeysel biraz hoppa, züppe bir hava bile sezilir.
Rokoko akımı temsilcilerinden İspanyol ressam Francisco Goya’ya ait olan bu eserde Fransızlar’ın 1808 yılında İspanyol sivillerini katlettiği Mayıs günlerinden birini anlatır, Goya’nın bu eseri sanat tarihi için bir devrim niteliği taşır
Ancak Goya, giderek Rembrandt’ta gözlemlenen bir boya anlayışına varır. Adeta dışavurucu, renkçi, fakat trajik bir anlatımı benimser, örneğin “KURŞUNA DİZİLENLER”, savaşın felaketlerini resimsel bir dil ile anlatır. O, boyasal anlatımı, basit bir doğa deseninden, kısacası çizgisel anlatımdan farklı bir boya olayı olarak anlar. Hattâ bu husustaki kanısını Jacques Louis David’e anlatır, özellikle portrelerinde bu boyasal anlatımı son derece cesur fırça darbeleri ile gösterir. Çoya’nın rokoko hafifliğinden, doğacı, erkekçe, güçlü bir boya resmine varışı, 1789 Fransız İhtilali’nin açtığı yeni döneme tamamen uyan bir gelişim gibidir. Ancak onun Tenlerinde İspanyol havasr, İspanyol karakteri, bu boya olayı ile birlikte yansımaktan geri kalmaz.