Michel Foucault kimdir?<\/strong> D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonraki s\u00fcre\u00e7, sosyal bilimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Frans\u0131z etkisinin yo\u011fun oldu\u011fu bir d\u00f6nemdir. Bu s\u00fcrece en aktif katk\u0131 Sartre\u2019\u0131n varolu\u015f\u00e7ulu\u011fudur. D\u00fc\u015f\u00fcnsel a\u00e7\u0131dan Sartre\u2019dan sonra gelenler farkl\u0131 temellere yaslanmalar\u0131na ra\u011fmen Sartre\u2019\u0131n entelek\u00adt\u00fcel bir ki\u015filik ve muhalif olarak Frans\u0131z entelekt\u00fcel d\u00fcnyas\u0131na bir prototip fig\u00fcr olarak etkisi s\u00f6z konusudur. Onun varolu\u015f\u00e7u pers\u00adpektifi, modern bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorunsal\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillenmi\u015ftir. Sartre\u2019\u0131n ard\u0131llar\u0131ndan olan Michel Foucault, bir\u00e7ok ak\u0131mla ili\u015fkilendirilen bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcr. Kendisini hi\u00e7bir ak\u0131m ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlamayan Foucault, en \u00e7ok postyap\u0131salc\u0131 ekolle an\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131\u00adna kar\u015f\u0131n bunu da kabul etmemi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda Foucault post- modern s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr de\u011fildir. Buna ra\u011fmen onun modern d\u00f6neme dair ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, postmodernizmin entelekt\u00fcel cephaneli\u011finde bulunan m\u00fchimmat\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda Foucault\u2019nun etkisinin oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n Foucault, modern d\u00f6nemin arkeolojik ve epistemolojik ge\u00e7\u00admi\u015fine iner ve burada modern tarihin olu\u015fumunda bilinmeyeni ya da unutulan\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kararak modern s\u00fcrecin farkl\u0131 bir okumas\u0131n\u0131 geli\u015ftirir. Modern d\u00f6nemin belirleyicisi olan ak\u0131l, nesnellik-bilimsellik-, bireysel \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ve ilerleme kavramlar\u0131, Foucault a\u00e7\u0131s\u0131ndan iktidar, s\u00f6ylem ve tahakk\u00fcm mekanizmas\u0131n\u0131n i\u00e7inde var olan veya onu tamamlayan kavramlard\u0131r. Bu kavramlar, modernli\u011fin belirleyicileridir ve hayata kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yerle\u00ad\u015fir. Kurumlar hastaneler, okullar, hapishaneler, k\u0131saca disiplin sa\u011f\u00adlay\u0131c\u0131lardan olu\u015fur. Bu noktada disiplin toplumuna giden s\u00fcrecin k\u00f6kenine inmeye \u00e7al\u0131\u015fan Foucault \u2019ya g\u00f6re disiplin toplumunun \u00fc\u00e7aya\u011f\u0131ndan bahsedilebilir: \u0130lk olarak g\u00f6zetlemenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi panoptikonal g\u00f6zlem ve kontrol ara\u00e7lar\u0131; ikinci olarak disiplinin nor\u00admalle\u015ftirici etkisi olarak cezaland\u0131r\u0131c\u0131 kurumlar; son olarak b\u00fcrok\u00adrasinin hiyerar\u015fik d\u00fczeninde, \u00fcstlerin astlar\u0131 s\u0131namas\u0131.<\/p>\n Kurumlar\u0131n temel i\u015flevi, modern iktidar\u0131 rahats\u0131z eden isten\u00admedik davran\u0131\u015flar\u0131 rehabilite etmek ve ortaya \u00e7\u0131kacak olan olas\u0131 olumsuz davran\u0131\u015flar\u0131 da engellemektir. Burada Foucault, soy k\u00fct\u00fcksel y\u00f6ntemle modern toplumun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan ve o toplumun kurumlar\u0131nda uzmanlar nezaretinde tutulan marjinal ki\u015filerin (deli, su\u00e7lu, aylak, sapk\u0131n vs.), tarihi yaz\u0131lmayanlar\u0131n izini s\u00fcrer. Sonu\u00e7ta bulunan ya da ortaya \u00e7\u0131kan modernin d\u0131\u015flad\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan \u00f6te\u00adki y\u00fczd\u00fcr. Do\u011frusu b\u00fct\u00fcn toplumlarda (burada modern toplumu dikkate alarak) d\u0131\u015flaman\u0131n oldu\u011funu belirten Foucault, d\u0131\u015flaman\u0131n istinas\u0131z her toplumda d\u00f6rt \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc belirtir, bunlar:<\/p>\n D\u0131\u015flamay\u0131 sa\u011flayan iktidar, toplumsal ili\u015fkilerin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla insan, her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fki i\u00e7indeyken ayn\u0131 zamanda ili\u015fki\u00adsel iktidar\u0131n \u00e7ark\u0131ndad\u0131r. Bu iktidar, hiyerar\u015fik bir yap\u0131lanma ile meydana gelen bir \u015fey de\u011fildir. Foucault \u2018ya g\u00f6re iktidar belli bir ak\u0131lsall\u0131\u011fa yaslanarak g\u00fcndelik hayat\u0131n i\u00e7inde olu\u015fur ve dola\u015f\u0131r. \u0130n\u00adsanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na, bedenlerine n\u00fcfuz eden iktidar, mikros\u00adkobik bir \u015fekilde toplumsal yatayl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde k\u00fcme k\u00fcme bulunur. Bu noktada \u00f6zne, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iktidar alanlar\u0131nda kazan\u0131r. Ona g\u00f6re, iktidar her yerdedir ve iktidar\u0131n bulundu\u011fu her yerde direni\u015f de vard\u0131r. \u00d6zne, ancak bu direni\u015fi-yine her yerde olan- ger\u00e7ekle\u015ftirir\u00adse, \u00f6zne\u2019lik kazan\u0131r.<\/p>\n Postmodernitenin ele\u015ftirdi\u011fi modern toplumu, bireylerinin her hareketini ara\u015ft\u0131ran, \u00f6l\u00e7en, onlar\u0131 d\u00fczeltmeye ve normalli\u011fe kavu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan disipliner bir toplum olarak niteleyebiliriz. Bu toplum bireylerini k\u00f6ken olarak Bentham\u2019\u0131n panoptikon-g\u00f6ze- tim evi tasar\u0131m\u0131 olan yap\u0131 i\u00e7inde takibe al\u0131r, inceler. G\u00f6zetim-evi, \u201cnezaret alt\u0131nda tutma, hapis, tecrit, zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma ve e\u011fitim; bun\u00adlar\u0131n t\u00fcm\u00fc de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacak olan ama\u00e7lard\u0131r. Tutuklular\u0131n odalar\u0131 binan\u0131n \u00e7eperinde konumlan\u0131r. \u0130sterseniz, bunlar\u0131, h\u00fccre olarak adland\u0131rabilirsiniz. G\u00f6zetleyicinin odas\u0131 merkezde yer al\u0131r; istersen buna g\u00f6zetmenin locas\u0131 diyebiliriz.\u201d Panoptikon ta\u00adsar\u0131m\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda \u00f6ncelikli hedefi su\u00e7lular olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, tasar\u0131m daha sonra modern yap\u0131lar\u0131n (hastane, okul, i\u015fyeri\/fabrika vd.) hepsinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr diyebiliriz.<\/p>\n Michel Foucault<\/strong> a\u00e7\u0131s\u0131ndan modern disiplin yap\u0131lar\u0131 hastane, okul ve hapishanedir. Bu kurumlarda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar (doktorlar, e\u011fitici\u00adler ve gardiyanlar) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla istenen tipte, yani normal bir insan \u00fcretmek ama\u00e7t\u0131r. Normallik ve anormallik bu kurumlar-uzmanlar taraf\u0131ndan belirlenir. E\u011fer anormal bir birey varsa bu kurumlara kapat\u0131larak normalle\u015fmeyi sa\u011flayacak i\u015flemlerden ge\u00e7irilir. Michel Foucault g\u00f6re, pi\u015fman olmu\u015f su\u00e7lu, iyi i\u015f\u00e7i, iyi \u00f6\u011frenci, sad\u0131k asker, kararl\u0131 yurtta\u015f s\u00f6z\u00fc edilen disipline edici\u201d kurumlar\u0131n \u00fcretti\u011fi veya \u00fcretmek istedi\u011fi \u00fcr\u00fcnlerdir.<\/p>\n Neticede, postmodern d\u00fc\u015f\u00fcncede Foucault\u2019un \u00f6nemi, modern tahayy\u00fcl i\u00e7inde varolan-istenen- insan ve toplum tek tiple\u015ftiricidir. Foucault i\u00e7in modern toplumun amac\u0131, her insan\u0131-bireyi istenen tek tip modele kavu\u015fturmakt\u0131r (ak\u0131ll\u0131, kurallara uyan, \u00e7al\u0131\u015fkan vs.). Modern toplum e\u011fer herhangi bir insan\u0131 bu \u00f6rnek modele getire- mese ya da buna ayk\u0131r\u0131 gelen insan\u0131 yakalarsa, onu d\u00fczen sa\u011flay\u0131c\u0131 yap\u0131lar olan kapatma ayg\u0131tlar\u0131na yollayan bir sistem olu\u015fturmu\u015ftur. Postmodernite, bu ba\u011flamda modernitenin d\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 bireylere kap\u0131 aralar. \u00c7\u00fcnk\u00fc anormal-normal s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131nda postmodernlik normali d\u0131\u015far\u0131da tutar ve herkes kendi anormal normalli\u011finde ya\u00ad\u015far.<\/p>\n Burada temel dayanak insan\u0131n kendisidir. Size, anormal ola\u00adca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6yleyecek bir iktidar-s\u00f6ylem yoksa ya da kendiniz iseniz, normallik ve anormallik tercihinize kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu durumda normallik ve anormallik olumsuzluk ta\u015f\u0131mayan bir durum olur. Postmodern d\u00fc\u015f\u00fcncenin Foucault’ya kat\u0131larak her t\u00fcrl\u00fc otoriter\/ evrensel bilimsel-sosyal tasnifleri kabul etmedi\u011fini ifade edebili\u00adriz. Buna kar\u015f\u0131n postmodernistlerin, Foucault’dan (sadece analiz eder) farkl\u0131 olarak modern toplumun\/d\u00f6nemin kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeri\u00adne yerel ve \u00f6znel kimliklerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fikrini savunduklar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmak gerekir.<\/p>\n Modernite, Postmodernite ve Bauman, Mehmet E. \u015eim\u015fek, Belge Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Michel Foucault Michel Foucault kimdir? D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonraki s\u00fcre\u00e7, sosyal bilimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Frans\u0131z etkisinin yo\u011fun oldu\u011fu bir d\u00f6nemdir. Bu s\u00fcrece en aktif katk\u0131 Sartre\u2019\u0131n varolu\u015f\u00e7ulu\u011fudur. D\u00fc\u015f\u00fcnsel a\u00e7\u0131dan Sartre\u2019dan sonra gelenler farkl\u0131 temellere yaslanmalar\u0131na ra\u011fmen Sartre\u2019\u0131n entelek\u00adt\u00fcel bir ki\u015filik ve muhalif olarak Frans\u0131z entelekt\u00fcel d\u00fcnyas\u0131na bir prototip fig\u00fcr olarak etkisi s\u00f6z konusudur. Onun varolu\u015f\u00e7u pers\u00adpektifi, modern […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[266],"tags":[],"class_list":["post-5278","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sanat-felsefesi"],"yoast_head":"\nTarihi Yaz\u0131lmayanlar\u0131n \u0130zi<\/h3>\n
\n
\u0130nsan Bedenlerine N\u00fcfuz Eden \u0130ktidar<\/h3>\n
Ak\u0131ll\u0131, Kurallara Uyan, \u00c7al\u0131\u015fkan<\/h3>\n